Peter Binsfeld’in 1589 tarihli "Binsfeld’in İblis Sınıflandırması" (Binsfeld's Classification of Demons), Orta Çağ sonu ve Erken Modern Dönem Hristiyan demonolojisinde (iblis biliminde) dönüm noktası kabul edilir. Binsfeld, insanların iç dünyasındaki psikolojik ve ahlaki zaafları (7 Büyük Günah), Cehennem hiyerarşisindeki 7 Ana Prens ile eşleştirerek somutlaştırmıştır.
Bu sınıflandırma, her bir iblisin insan ruhuna nasıl nüfuz
ettiğini ve hangi günaha sürüklediğini detaylarıyla inceler:
1. Kibir (Superbia) – Lucifer
Mitolojik ve Dini Arka Plan: Lucifer, Latince "Işık
Getiren" (Sabah Yıldızı) anlamına gelir. Cennetteki en güzel, en bilgili
ve en güçlü melek iken; kendi güzelliğine ve gücüne hayran olarak "Tanrı'nın
tahtının üzerine çıkacağım" demiş ve Tanrı'ya başkaldırmıştır. Bu kibri
yüzünden cennetten kovulup cehenneme düşmüştür.
Alegorik İnceleme: Kibir, Binsfeld’e göre tüm günahların
anasıdır. Lucifer, insana kendi kendine yettiği, kimseden veya Tanrı'dan üstün
bir güç olmadığı hissini aşılar. İnsanı narsizme, başkalarını küçümsemeye ve
kendi egosunu ilahlaştırmaya sürükler.
2. Cimrilik / Hırs (Avaritia) – Mammon
Mitolojik ve Dini Arka Plan: "Mammon",
Aramice/İbranice kökenli bir kelime olup "zenginlik, servet, para"
anlamına gelir. İncil’de (Matta 6:24) "Hem Tanrı’ya hem de Mammon’a
(Paraya) kulluk edemezsiniz" şeklinde geçer. Klasik anlatılarda Mammon,
cennetteyken bile gözü gökyüzünün ihtişamında değil, cennetin altın kaplı
sokaklarındaki madenlerde olan bir melek olarak tasvir edilir.
Alegorik İnceleme: Mammon, maddeye, paraya ve mülkiyete
duyulan açgözlü tutkunun simgesidir. İnsana ihtiyacından fazlasını biriktirme
hırsı verir. İnsan; parayı bir araç değil, yaşamın amacı haline getirdiğinde ve
paylaşmayı reddettiğinde Mammon’un etkisi altına girmiş demektir.
3. Şehvet (Luxuria) – Asmodeus
Mitolojik ve Dini Arka Plan: Tobit Kitabı’nda
(Deuterokanonik metinler) ve Yahudi mistisizminde (Zohar) geçen Asmodeus,
arzuların ve şehvetin iblisidir. Efsaneye göre Sara adında genç bir kadına aşık
olmuş ve evlendiği 7 kocayı düğün gecelerinde öldürmüştür.
Alegorik İnceleme: Asmodeus, cinselliğin saflığını ve
sevgiyi yozlaştırarak onu kontrolsüz bir bedensel arzuya dönüştürür. İnsanı
sadakatsizliğe, evlilikleri yıkmaya, karşısındaki insanı sadece bir "haz
nesnesi" olarak görmeye teşvik eder. Mantığı tamamen devre dışı bırakan anlık
tutkuların temsilcisidir.
4. Kıskançlık / Haset (Invidia) – Leviathan
Mitolojik ve Dini Arka Plan: Eski Ahit’te (Tevrat) adı
geçen, okyanusların derinliklerinde yaşayan devasa, çok başlı bir deniz
canavarı/ejderhasıdır. Kıyamet günü yenilgiye uğratılacağı söylenir.
Alegorik İnceleme: Leviathan’ın kıskançlıkla eşleştirilmesi
büyüleyicidir: Kıskançlık, tıpkı denizin altındaki devasa bir canavar gibi insanın
içini kemiren, dışarıdan görünmeyen ama derinlerde büyüyen bir duygudur.
Leviathan; başkasının başarısından, mutluluğundan veya sahip olduklarından
derin bir huzursuzluk duyma halidir. Kendi elindekilerle mutlu olmak yerine,
başkasının elindekinin yok olmasını isteme krizidir.
5. Oburluk (Gula) – Beelzebub
Mitolojik ve Dini Arka Plan: Kenan halkı Filistlilerin
tanrısı olan Ba'al-zebul (Yüce Yab) isminin, İbraniler tarafından alaycı bir
şekilde değiştirilerek Beelzebub ("Sineklerin Efendisi") yapılmasıyla
oluşmuştur. Çürüyen etlerin ve leşlerin etrafına üşüşen sinekleri temsil eder.
Alegorik İnceleme: Beelzebub, bedensel tüketimde
ölçüsüzlüktür. Sadece aşırı yemek-içmek değil; ihtiyacından fazlasını doymak
bilmez bir iştahla ziyan ederek tüketme arzusudur. Çürümeyi ve yozlaşmayı
simgeler. Tıpkı sineklerin çürüyen nesnelere üşüşmesi gibi, oburluk da insanın
ruhsal sağlığını çürütür.
6. Öfke (Ira) – Satan (Şeytan / Deccal)
Mitolojik ve Dini Arka Plan: İbranice "Satan"
kelimesi "Düşman, Karşıt, İftiracı" anlamına gelir. Lucifer kibri ve
düşüşü simgelerken; "Satan" figürü doğrudan nefretin ve Tanrı'nın
yarattığı düzene karşı beslenen yıkıcı öfkenin kişileşmiş halidir.
Alegorik İnceleme: Satan, insanın aklını başından alan
nefret, intikam, şiddet ve cinayet dürtüsünü besler. Öfke anında insan yakıcı
bir aleve dönüşür; çevresine ve kendisine zarar verir. Binsfeld’e göre kontrol
edilemeyen öfke, insanın içindeki Şeytan’ın (Satan) sesidir.
7. Tembellik (Acedia) – Belphegor
Mitolojik ve Dini Arka Plan: Moablıların tanrısı
Baal-Peor'dan türetilmiştir. Orta Çağ demonolojisinde insanlara zeki buluşlar ve
kolay yoldan zenginleşme fikirleri fısıldayan bir iblis olarak resmedilir.
Alegorik İnceleme: Belphegor’un temsil ettiği tembellik
sadece "fiziksel olarak yataktan kalkmamak" değildir. Hristiyan
teolojisinde Acedia, ruhi uyuşukluk ve umursamazlık demektir. İnsanın iyi
şeyler yapmaktan kaçınması, sorumluluk almaktan korkması, erdemli olmak için
çaba sarf etmemesi ve kolaycı bir uyuşukluğa teslim olmasıdır. Belphegor,
insanı ruhsal bir felce uğratır.
Binsfeld Sınıflandırmasının Sosyolojik İroni ve Etkisi
Cadı Avlarının Yakıtı: Binsfeld bu sınıflandırmayı sadece
teorik bir felsefe olarak yapmamıştır. Almanya'nın Trier kentindeki suffragan
piskoposu ve hakim olarak yüzlerce kadının "bu iblislerle iş birliği
yaptığı" gerekçesiyle yakılarak öldürüldüğü Trier Cadı Yargılamaları’nı
yönetmiştir.
Psikolojinin Dışsallaştırılması: Orta Çağ zihniyeti, insanın
kendi içindeki kıskançlık, öfke veya hırs gibi karanlık duyguları kabul etmek
yerine; bu duyguları dışsal bir iblisin nüzul etmesi (bulaşması) olarak
açıklamayı daha kolay bulmuştur.
Popüler Kültürdeki Yeri: Bugün Anime serilerinden (örneğin Seven
Deadly Sins), sinema filmlerine (Se7en vb.) ve fantezi edebiyatına kadar 7
Büyük Günah ile şeytanların eşleştirilmesi geleneği doğrudan Peter Binsfeld'in
1589'da kurduğu bu şemaya dayanır.
|
Günah |
Orijinal Adı |
Alegorik Sembolü / Hayvanı |
Temsil Ettiği Karakter Dürtüsü |
Karşıt Erdem (Arınma) |
|
Kibir |
Superbia |
Tavus Kuşu / Aslan |
Kendini Tanrı'dan veya diğer insanlardan üstün görme,
narsisizm. (Tüm günahların kökü sayılır). |
Alçakgönüllülük (Humilitas) |
|
Kıskançlık |
Invidia |
Yılan / Köpek |
Başkasının başarısını, mutluluğunu veya mülkünü çekememe
ve bundan rahatsızlık duyma. |
Haset Etmemek / Nezaket (Benevolentia) |
|
Öfke |
Ira |
Ayı / Yaban Domuzu |
Kontrolsüz nefret, intikam arzusu ve şiddet eğilimi. |
Sabır (Patientia) |
|
Tembellik |
Acedia |
Eşek / Salyangoz |
Ruhsal ve fiziksel uyuşukluk, sorumluluktan ve iyi şeyler
yapmaktan kaçınma. |
Çalışkanlık / Gayret (Industria) |
|
Cimrilik |
Avaritia |
Kurbağa / Sırtlan |
Maddiyata, paraya ve mülkiyete doymak bilmez bir hırsla
bağlanma, paylaşmama. |
Cömertlik (Liberalitas) |
|
Oburluk |
Gula |
Domuz / Ayı |
İhtiyaçtan fazlasını tüketme, yeme-içme ve bedensel
hazlarda ölçüsüzlük. |
Ölçülülük (Temperantia) |
|
Şehvet |
Luxuria |
Keçi / Horoz |
Bedensel arzu ve tutkuların mantığın ve sevginin önüne
geçerek insanı köleleştirmesi. |
İffet / Saflık (Castitas) |